۰۲۱-۵۴۷۶۴
فسخ قرارداد به معنای پایان دادن یک جانبه قرارداد از سوی طرفین یا شخص ثالت است

چگونگی فسخ قرارداد و شرایط آن

فسخ قرارداد به چه معنا است به صورت کلی فسخ قرارداد به معنای پایان دادن به یک قرارداد توسط یکی از طرفین یا شخص ثالث است. بنابراین فسخ قرارداد یکی از عواملی است که سبب سلب تعهدات ناشی از قرارداد می شود. درنتیجه قرارداد اراده ی یک طرفه در جهت انحلال قرارداد و تعهدات مذکور […]

فسخ قرارداد به چه معنا است

به صورت کلی فسخ قرارداد به معنای پایان دادن به یک قرارداد توسط یکی از طرفین یا شخص ثالث است.

بنابراین فسخ قرارداد یکی از عواملی است که سبب سلب تعهدات ناشی از قرارداد می شود. درنتیجه قرارداد اراده ی یک طرفه در جهت انحلال قرارداد و تعهدات مذکور در آن می باشد.

لازم به ذکر است موضوع فسخ قرارداد، مختص عقود لازم است. چرا که در عقود جایز هر کدام از طرفین می‌تواند هر زمان که اراده کند، عقد را بر هم بزند.

انواع فسخ قرارداد

فسخ قرارداد یا به موجب تصریح این حق در قرارداد یا به موجب  حکم قانون صورت می گیرد.

۱٫ فسخ قرارداد به موجب تصریح حق فسخ در قرارداد : طرفین قرارداد می توانند ضمن عقد یا خارج از آن برای یک یا هر دو طرف معامله یا شخص ثالث، حق فسخ قرار دهند.

این حق فسخ می تواند به شکل شرطی در عقد قرارداد عنوان شود. مثل اینکه شخصی ماشینی را به دیگری بفروشد و در آن شرط شود که هر کدام از طرفین یا شخص ثالث هر وقت مایل باشند بتوانند ظرف یک ماه آن معامله را فسخ کنند. طبق ماده ۳۹۹ قانون مدنی به آن اصطلاحا خیار شرط گفته می شود.

۲٫ فسخ قرارداد به موجب حکم قانون: قانون در مواردی برای جلوگیری از ضرری که به طور ناخواسته از قرارداد متوجه یکی از دو طرف معامله است، به طور مستقیم به او حق می دهد که بتواند با فسخ در قرارداد از ضرر مذکور جلوگیری کند.

برای مثال شخصی اتومبیلی را خریداری می‌کند و بعد از مدتی متوجه عیب فاحش در اتومبیل می‌شود. در این شرایط خریدار با توجه به قانون، حق فسخ قرارداد را خواهد داشت. زمانی که فسخ قرارداد به حکم قانون به شخص اعطا شود نیاز به تصریح آن در قرارداد نخواهد بود.

خیار فسخ قرارداد

خیار در لغت به معنی اجازه و اختیار است. در حقوق هم به معنای اختیاری است که به طرفین قرارداد، برای بر هم زدن یک جانبه معامله داده می‌شود.

بنابراین قانون به طرفین معامله این اختیار را داده است اگر قرارداد موجب ضرر و زیان ‌شود، اقدام به فسخ قرارداد نمایند.

خیارات انواع مختلفی دارند. یکی از مهم‌ترین مباحث حقوق مدنی می‌باشند که به توضیح انواع آن خواهیم پرداخت. از جمله شروطی که از آن‌ها با عنوان خیار (اختیار فسخ معامله) یاد می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • خیار مجلس: هنگامی که دو نفر عقدی را می بندند تا زمانی که از هم جدا نشده باشند می توانند معامله را فسخ کنند. در قانون مدنی به این نوع فسخ خیار مجلس گفته می شود.
  • خیار حیوان: اگر چیزی را که مورد معامله قرار می دهیم حیوان باشد. مثلا فروشنده یک راس گاو را بفروشد و خریدار در مقابل آن مبلغی پول به فروشنده بدهد. از روز معامله به مدت ۳ روز خریدار حق فسخ معامله را دارد.
  • خیار شرط: خیار شرط به معنای شرط کردن اختیار فسخ معامله است. به عبارت دیگر گاهی طرفین اختیار فسخ معامله را برای خریدار یا فروشنده یا هر دو در قرارداد ذکر می کنند که در صورت خلف وعده می توان قرارداد را فسخ کرد.

به عنوان مثال در قرارداد شرط شود خریدار برای مدت یک ماه حق فسخ دارد. نکته مهم این است که در این نوع فسخ حتما باید مدتی را که خریدار حق فسخ دارد مشخص شود. همچنین در این نوع فسخ طرفین معامله می توانند اختیار فسخ معامله را به شخص دیگری واگذار کنند.

  • خیار تاخیر ثمن: وقتی چیزی را که مورد معامله قرار می دهیم یک مال معین باشد یا در حکم مال معین باشد یعنی اشتباه و نظایر آن نباشد. مثل اینکه یک خودرو را که صفر نیست بخواهیم بفروشیم در مقابل مبلغی پول. برای پرداخت مبلغ مذکور یا تسلیم کردن خودرو ،مدت تعیین نشده باشد و خریدار و فروشنده هیچ کدام مورد معامله را به یکدیگر نداده باشند و ۳ روز هم از تاریخ قرارداد بگذرد و بعد این ۳ روز هنوز خریدار مبلغ پول مورد توافق را به فروشنده نداده باشد فروشنده حق فسخ معامله را دارد.

  • خیار رویت و تخلف وصف: اگر طرفین بدون اینکه مورد معامله را دیده باشند از روی وصفی که بیان می شود مبادرت به خرید و فروش کنند و بعدا مشخص شود که مطابق آن تعریف و وصف نیست حق خواهد دارد معامله را به هم بزند.
  • خیار غبن: گاهی اتفاق می افتد که اشخاص در زمان بستن قرارداد از قیمت های عادله آگاهی ندارند اما مجبور به معامله می باشند. در این صورت اگر یکی از طرفین در هنگام معامله، غبن (اختلاف قیمت) فاحش داشته باشد حق خواهد داشت که قرارداد مزبور را به هم بزند. در اکثر مواقع دو طرف معامله می کنند و با توجه به نوسان قیمت‌ها از قیمت واقعی آگاه نبوده اند. در این صورت ممکن است یکی ارزان بفروشد یا دیگری گرانتر از قیمت عادله خریداری کند. در این صورت طرف مغبون شده است.
  • خیار عیب: هنگامی که در حین عقد در مورد معامله عیبی بوده و طرف مقابل از آن بی اطلاع باشد طرفی که مال معیوب را دریافت کرده است حق فسخ خواهد داشت.
  • خیار تدلیس: هنگامی که فروشنده یا خریدار مال خود را بهتر از آنچه که هست نشان دهد و طوری رفتار کند که قیمت مال در نظر طرف مقابل زیاد شود خریدار می تواند معامله را به هم بزند. در مواردی هم خریدار به جای پول مال معین را به فروشنده می دهد. در این صورت اگر خریدار در آن مال تدلیس کند فروشنده حق فسخ خواهد داشت.

  • خیار شرکت: معلوم شود مقداری از جنس که فروخته شده، مال متعلق به دیگری است که اگر صاحب آن به معامله راضی نشود، خریدار می‌تواند تمام معامله را به هم بزند یا پول آن مقدار را از فروشنده بگیرد. اگر مقداری از چیزی که خریدار به عنوان عوض داده، مال متعلق به دیگری باشد و صاحب آن راضی نشود، فروشنده می‌تواند تمام معامله را به هم بزند یا عوض آن مقدار را از خریدار بگیرد.
  • خیار تخلف شرط: گاهی در معامله علاوه بر اصل معامله، شرطی آورده می شود. در صورتی که یکی از طرفین از این شرط ضمن معامله تخلف و تخطی کند طرف دیگر قطعا حق فسخ معامله را خواهد داشت.

البته اصطلاحی هم با عنوان اسقاط کافه خیارات وجود دارد که با قید این عنوان در قرارداد  این حق طرفین از طریق خیارات ساقط می‌شود که در پذیرش این امر طرفین باید هشیار باشند. البته بر اساس نظر برخی حقوقدانان برخی از خیارات از جمله خیار غبن با شرایطی، خیار تدلیس یا خیار تعذر تسلیم قابل اسقاط نیستند.

پرداخت ضرر و زیان ناشی از فسخ معامله

یکی از قیودی که در قولنامه‌ ها، چه برای اجاره‌ی یک ملک و چه فروش و خرید خانه و یا اموال دیگر ذکر می‌شود، این است که اگر هر یک از طرفین بنا به دلیلی به ‌جز آنچه در بالا به آن‌ها اشاره شد مایل به فسخ قرارداد باشند، باید به ‌طرف مقابل ضرر و زیان بدهد.

مبلغ این ضرر و زیان مقدار مشخصی نیست. معمولاً به‌ صورت کاملاً توافقی و البته منصفانه عددی برای آن تعیین می‌شود. طرف درخواست‌کننده با پرداخت آن می‌تواند قرارداد را فسخ کند. با این حال، در اکثر موارد در قولنامه‌ها این موضوع ذکر می‌شود. برای آن مبلغی تعیین می‌شود که موجب تضمین معامله باشد.

به صورت کلی دارا بودن دانش حقوقی در زمینه فسخ قرارداد بسیار موثر خواهد بود. چرا که گاهی طرفین تنها به دلیل نا آگاهی از قوانین، متضرر شده و گاها ناچار به پرداخت هزینه های سنگین می شوند.

مدت زمان فسخ قرارداد

به موجب مندرجات قانون مدنی اعمال حق فسخ در خیار مجلس، حیوان، غبن، عیب، تدلیس، رویت و تخلف از وصف فوری است. در خصوص باقی خیارات مدت زمان اعمال حق فسخ براساس عرف در نظر گرفته می شود.

در این صورت نباید عدم استفاده از حق فسخ به معنای پایبندی به قرارداد باشد. چرا که در چنین شرایطی دادگاه حکم به فسخ نخواهد داد. البته بحث اعمال حق فسخ با در نظر گرفتن هر مورد ممکن است متفاوت باشد و نیاز به بررسی هر کیس به نحو جداگانه توسط متخصصین این حوزه خواهد داشت.

مراحل فسخ قرارداد

می‌دانیم که فسخ حقی است یک طرفه و تنها لازمه آن اراده یک طرف قرارداد است. بنابراین اگر هر یک از طرفین تصمیم به فسخ قرارداد بگیرند نیازی به توافق و رضایت طرف دیگر نخواهد بود.

اما با همه این تفاسیر طرف دیگر قرارداد ممکن است فسخ را نپذیرد. اگر پول یا مالی را در ازای تعهدی گرفته باشد، حاضر به بازپرداخت آن نشود. در این صورت شخصی که خواهان فسخ قرارداد است باید بدواً اظهارنامه ای ارسال نموده. مراتب فسخ را به طرف دیگر اعلام نماید. سپس تقاضای تنفیذ فسخ را تحت قالب دادخواست فسخ قرارداد از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به دادگاه ارائه نماید.

صدور حکم دادگاه مبنی بر تنفیذ فسخ الزامی می باشد. قرارداد بدون حکم دادگاه قابل فسخ نخواهد بود مگر زمانی که این موضوع به تایید طرف دیگر رسیده باشد.

 

 

دیدگاه ها

collaboration son house membershipagencycalculatoractionlaw lawyer-1lawyer-2lawyer-3lawyer